ระหว่างที่ผมกำลังพักฟื้นหลังการผ่าตัดไส้ติ่งอักเสบ ก็ได้มีโอกาสหยิบงานแปลของคุณเทศภักดิ์ มาอ่านอีกครั้ง โดยเล่มที่หยิบมาอ่านครั้งนี้คือเรื่อง ฟ้าใหม่ในซาน มาร์โค/Don Quixote U.S.A. ผลงานของ Richard Powell  พิมพ์ครั้งที่ 1 พ.ศ.2530 สนพ.ธนพล เมื่ออ่านไปถึงท้ายเล่มก็เจอกับ ภาคผนวกท้ายเล่มซึ่งเป็นบทสัมภาษณ์ของคุณเทศภักดิ์ ที่ลงตีพิมพ์ใน คอลัมน์ บันเทิงคดี โดย สุรชัย ดิลกวิลาศ จาก นิตยสาร สู่อนาคต ฉบับ 19-25 สิงหาคม 2530 ในหัวเรื่องว่า “เทศภักดิ์ นิยมเหตุ  นักแปลเจ้าปัญหา..เอ๊ย..เจ้าสำราญ”

ซึ่งผมต้องขออนุญาตพิมพ์เผยแพร่ซ้ำไว้เพื่อเป็นเกียรติแก่ผู้ถูกสัมภาษณ์ ณ เวบไซต์แห่งนี้อีกครั้ง สำหรับบทสัมภาษณ์นี้ ผมสันนิษฐานเองว่าเกิดจากการที่หนังสือเล่ม “Don Quixote U.S.A.” นี้ได้ทำการแปลชนกับนักแปลท่านอื่น ในชื่อ “ตกกระไดพลอยโจน” ทำให้ต้องมีการชี้แจงสำหรับเหตุการณ์ดังกล่าว แต่สิ่งที่ได้นอกจากนั้นคือ เกร็ดประวัติชีวิตที่น่าสนใจอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่ชื่นชอบงานของเขา และนี่คือบทสัมภาษณ์ที่ว่า

เทศภักดิ์ นิยมเหตุ  นักแปลเจ้าปัญหา..เอ๊ย..เจ้าสำราญ

                กระบวนการนักแปลมีชื่อและมีแฟนนักอ่านนิยมไม่น้อยคนหนึ่งของกลุ่มนักแปลในเมืองไทย ซึ่งแม้ว่าผลงานแปลของเขาจากนวนิยายต่างประเทศจะมีจำนวนน้อยนิด หากเทียบเคียงกับนักแปลมืออาชีพอย่าง นิดา , พล ธีราวุธ หรือแม้แต่ สุวิทย์ ขาวปลอด ก็ตาม แต่ชื่อของ “เทศภักดิ์ นิยมเหตุ”  ก็จัดรวมอยู่ในกลุ่มนักแปลมีอันดับด้วยอย่างแน่นอน

                เพื่อนพ้องบางคนกล่าวถึงเทศภักดิ์ว่า เป็นนักแปลเจ้าสำราญ อาจจะเนื่องมาจากพื้นฐานฐานะดั้งเดิมอยู่ในระดับเศรษฐี มีงานแปลเหมือนงานอดิเรก มีร้านขายหนังสือคูหาเล็ก ๆ ปากซอยสุขุมวิท 79 เป็นงานสนุก ที่พอใจจะใช้ชีวิตแต่ละวันด้วยการนั่งจิบเบียร์ มองนักอ่านเดินเข้าเดินออกในร้าน ก่อนที่จะกลับบ้านในตอนค่ำเพื่อไปจิบเบียร์ต่อ

                แต่กับเพื่อนสนิทอีกคนที่คบหากันมานานหลายปีสมัยยังอยู่ในมหาวิทยาลัย โกวิท สีตลายัน คอลัมนิสต์ชื่อดัง พอใจและตั้งใจจะเรียกขานเขาว่าเป็น

                นักแปลเจ้าปัญหา

                “คือตอนแรกมันไม่มีปัญหาอะไรหรอก แต่เพราะความเป็นเพื่อนกัน ก็เลยมีเรื่องระหองระแหงกันบ้างนิดหน่อย ก็เลยหาว่าเราเป็นนักแปลเจ้าปัญหา บางทีปัญหามันเกิดขึ้นมา  อย่างเรื่อง “ฟ้าใหม่ในซาน มาร์โค” ที่แปลลงในนิตยสาร นะคะ ของมันน่ะ ตกลงกันว่าจะให้จบในแปดเก้าเดือน เราจะได้เอาไปรวมเป็นพ็อคเก็ตบุ๊คได้ออกมาเสียที แต่นี่ดันลากให้ยาวไปตั้งยี่สิบเอ็ดเดือน แปลมาให้คราวหนึ่งก็แบ่งครึ่งไปลงเสียสองเล่ม”

                เทศภักดิ์แก้ข้อกล่าวหาในตอนบ่ายวันหนึ่งที่ห้องอาหาร “หลุยส์” อันหรูหรา ภายใน “สุขุมวิทการ์เด้นซิตี้” คฤหาสน์ระดับเศรษฐี..ซึ่งแผ่นดินผืนนี้เคยเป็นกรรมสิทธิ์ของตระกูลเขา

                กับคำถามที่ว่า มิใช่เหตุผลมี่ประพฤติตนเป็นเจ้าสำราญ จึงทำให้การแปลต้นฉบับล่าช้าหรือ

                “ไม่ เราแปลไปให้ทีละหลาย ๆ ตอน เป็นปึก ๆ จนกระทั่งครบจบจนหมด แต่เขาไปแยก...ไปดึงเอาเองหรือว่าคนจัดทำเขาจะมีหน้ากระดาษอะไรไม่พอก็แล้วแต่ สุดแท้แต่เขา แล้วตัวมัน (โกวิท สีตลายัน) ก็บอกว่า ไม่ใช่เรื่องของมัน เป็นเรื่องของกองบรรณาธิการ เขาเป็นระดับบริหาร ว่าไปนั่น ก็เลยงอนกันไปพักหนึ่ง บางเรื่องอย่างที่ให้ “แพรว” คือเรื่อง “ลูกผู้ชาย” ที่ลงอยู่ตอนนี้ ตอนแรกก็ส่งให้ โกวิท มันบอกว่า ..เอามาเลย ส่งมาได้ตลอดเลย ผมก็ส่งไปส่งไป ทยอยส่งไป ก็ยังค้าง..ไม่ลงกันซักที ตอนแรกก็เตรียมจะลงในนิตยสาร “คัทลียา” ก็ต้องรอให้เนื้อที่ ๆ ลงเรื่องอื่นอยู่จบเสียก่อน พอเปลี่ยนจากรายปักษ์เป็นรายเดือน เรื่องก็เลยยังดองอยู่อีก ไปต่อว่ามันว่าเปลี่ยนรายปักษ์เป็นรายเดือน...ทำไมไม่บอก มันก็บอกว่า กูไม่จำเป็นต้องรายงานมึงนี่ กู้ขี้วันละกี่ก้อนกูต้องบอกมึงเหรอ ก็เลยขอคืนมา ไปหามัน..เขียนเช็คคืนเงินให้เลย โกวิทมันนั่งอึ้งเลย แล้วเรื่อง “ลูกผู้ชาย” ก็เอามาลงที่ “แพรว” เลยทันที แต่ตอนนี้ก็หายงอน..ดีกันแล้ว สามวันดีสี่วันไข้

                หนุ่มใหญวัย 48 กล่าวถึงงานแปลของเขา นับแต่เริ่มแรกจนปัจจุบันนี้ เป็นเวลา 23 ปีที่ผ่านมา ตั้งแต่เมื่อยังอยู่ในวัยเพียง 25

                “ตอนแรกก็แปลเรื่อง “อเล็กซานเดอร์ บอทท์ส” คือไปได้หนังสือมา อ่านดูก็ชอบๆก็เลยแปลขึ้นมาเลย พอแปลขึ้นมา เหลียวซ้ายแลขวาไม่รู้จะเอาไปไหน ก็เลยไปหาพี่อาจินต์..ที่ทีวีบางขุนพรหม”

                จิบเบียร์ในแก้วที่พนักงานบริการรินให้อึกหนึ่งก่อนแล้วจึงเอ่ยถึงสาเหตุที่นำผลงานแปลเรื่องนี้ไปให้อาจินต์(ปัญจพรรค์)

                “คือรู้จักพี่อาจินต์ตั้งแต่เด็กๆ ก่อนไปเรียนเมืองนอก เพราะพี่อาจินต์เคยชอบกับพี่สาว เคยพาไปดูหนัง..ไปไหนมาไหน ตอนที่กลับมาจากเมืองนอก..เขาเลิกเกี่ยวข้องกันแล้ว ไปหาแกเพราะตอนนั้นแกเป็นบรรณาธิการ “ไทยโทรทัศน์”  แกบอกว่าอย่ามาลงเลยหนังสือไทยโทรทัศน์..กระจอก ประเดี๋ยวพี่นพพร(บุญญฤทธิ์...บรรณาธิการ”ชาวกรุง”) มาก็เลยมอบให้พี่นพพร พี่นพพรอ่านดูแล้วเอาลงใน “ชาวกรุง” เลย”

                เมื่อถามว่า นานแค่ไหนที่ลงพิมพ์ในนิตยสารชาวกรุงรายเดือน

                “ลงเป็นปีเลย พอ อเล็กซานเดอร์ บอทท์ส จบ ก็แปลเรื่อง แผ่นดินนี้เราจอง ลงต่อ พอจบ..ก็แปล หลายรักของโดบี้ ก็ต่อมันไปเรื่องๆตอนนั้นแปลตาม สบายไม่ต้องกลัวใครมาแปลชน แปลจ๊ะเอ๋ ไม่เหมือนสมัยนี้”

                เทศภักดิ์ กล่าวต่อไปว่า

                “ตอนนั้นแปลที่ชาวกรุงแห่งเดียว ไม่ได้แปลให้ที่อื่นเลย”

                เพียงงานแปลเดือนละครั้งเช่นนี้ จะมีรายได้พอเพียงหรือ แม้ว่าคำถามนี้ออกจะตรงกันข้ามกับสภาพชีวิตส่วนตัวของเขาที่ว่า...ไม่ต้องแปล...ไม่ต้องทำงานก็มีเงินมรดกก้อนโตให้จับจ่ายใช้สอยตลอดชีวิต

                “ตอนที่เอาต้นฉบับไปให้พี่อาจินต์ตอนแรกนั่นน่ะ พี่อาจินต์บอกว่า ถ้ารักงานแปล..รักงานทางนี้ ก็ควรจะทำงานทางนี้เลย วันรุ่งขึ้นก็ส่งไปหาพี่เหวอ (ธรรมนูญ มหาเปารยะ อดีตบรรณาธิการ “บางกอกเวิร์ลด์”..ถึงแก่กรรมแล้ว) พอพบพี่เหวอ ก็ได้งานทำที่บางกอกเวิร์ลด์เลย”

                งานในหนังสือพิมพ์ภาษาอังกฤษในประเทศไทยงานแรกคือรับตำแหน่ง..ผู้รายงานข่าวกีฬา

                “แต่ทำไม่นานนะ ไม่ถึงปีก็ออก”

                เมื่ออกจากบางกอกเวิร์ลด์ คงยังทำหน้าที่แปลนวนิยายอยู่อย่างสม่ำเสมอ ใน “ชาวกรุง” โดยแปล “หลายรักของโดบี้” เป็นเรื่องสุดท้าย ก็ได้จังหวะเข้าไปทำงานในสำนักแถลงข่าวอเมริกันประจำประเทศไทย

                “ไปเป็นลูกจ้างฝรั่งอยู่ 19 ปี ถึงได้ออก”

                ลูกจ้างฝรั่งในตำแหน่งแต่แรกเป็นเพียงนักแปลเฉยๆ จนเลื่อนไปเป็น “อินฟอร์เมชั่น สเปเชี่ยลลิสต์” โดยให้เหตุผลที่ออกยังไม่ชัดเจน..เพราะบอกว่า

                “ไม่มีปัญหาขัดแย้งหรือว่ามีปัญหาอะไร เพราะหลังจากออกมาแล้ว ยูซิสยังตามไปให้ทำอีก และออกจากยูซิสหรือสำนักงานแถลงข่าวอเมริกันมาได้สองปีแล้ว”

                “ตอนช่วงหลังๆ นี่ยังมาเริ่มแปล “อเมริกันดำ” ให้ “บีอาร์” เพราะตอนนั้นพี่ปุ๊ (‘รงค์ วงศ์สวรรค์) ทำอยู่ที่นั่น และ “ชาวกรุง” เลิกไปแล้ว ก็เลยมาตลุยใหม่ตอนว่างงานนี่ก็มาแปล “ฟ้าใหม่ในซาน มาร์โค” ก็ได้ลงในนิตยสาร “นะคะ” ของโกวิทนี่แหละ”

                เป็นที่น่าสังเกตว่า นวนิยายจากนักประพันธ์ต่างประเทศนั้น เทศภักดิ์มักจะนำเอาบทประพันธ์ของ ริชาร์ด เพาเวล มาแปลเป็นส่วนใหญ่

                “หมอนี่ถูกใจนะ ถ้าจะว่าไป อ่านแล้วสนุก..ก็เลยเอามาแปล หนังสือที่เอามาแปลส่วนมากเคยอ่านมากอ่น อย่าง “อเล็กซานเดอร์ บอทท์ส” เอาติดตัวมาจากเมืองนอก เรื่อง “หลายรักของโดบี้” ก็เหมือนกัน ส่วนเรื่อง “แผ่นดินนี้เราจอง” ไปเจอที่เซ็นทรัลวังบูรพา สมัยยี่สิบสองยี่สิบสามปีมาแล้ว มีอีกเรื่องหนึ่ง...เรื่อง “นายอำเภอดำ” เรื่องนี้ มาลา แย้มเอิบสิน เพื่อนกันตั้งแต่สมัยเรียนวชิราวุธด้วยกัน เอามาให้ นอกนั้นก็เอามาจากห้องสมุดมั่ง พี่สาวส่งมาให้จากเมืองนอกมั่ง...อะไรพวกนี้”

                กับคำถามที่ว่า การแปลซ้ำซ้อนในหมู่นักแปลด้วยกันนั้น

                “มันช่วยไม่ได้ อย่าง  ฟ้าใหม่ในซาน มาร์โค ที่แปลลงในนิตยสาร นะคะ มาตั้ง 21 เดือนแล้ว ก็อย่างที่ว่าเรียกว่า แปลก่อนใคร ทีนี้มันเป็นหนังสือรายเดือน ก็เลยจบช้าหน่อย ส่วนที่ว่ามีนักแปลรายอื่นมาแปลพิมพ์เป็นพ็อคเก็ตบุ๊คมาก่อนนี้(ในชื่อเรื่องว่า ตกกระไดพลอยโจน:ผู้พิมพ์) มันก็ช่วยไม่ได้ เพราะว่าเราถือว่าเรื่องของเราทุกเรื่องจะต้องลงในนิตยสารก่อน ไม่ใช่รวมออกมาเป็นพ็อคเก็ตบุ๊คเลย เริ่มทำมาตั้งแต่ “ชาวกรุง” แล้ว และก็ทำมาเหมือนกันในนิตยสาร “บีอาร์” ในนิตยสาร “นะคะ” “แพรวสุดสัปดาห์” และ “มอเตอร์วิคลี่” ที่ลงๆอยู่ตอนนี้ และระหว่างที่ลงก็ไม่ได้นึกว่าจะมีใครแปลชนกัน แต่ถ้าเผื่อมันเกิดชนกันขึ้นมา มันก็ช่วยไม่ได้ ก็ไม่ว่าอะไรกัน ผู้อ่านเป็นผู้ตัดสิน”

                และสำหรับ “ฟ้าใหม่ในซาน มาร์โค” ซี่งจบบทสุดท้ายในนิตยสาร “นะคะ” จะถูกจัดพิมพ์รวมเป็นเล่มเช่นกัน

                “วันที่ 20 เดือนนี้ก็จะวางตลาดแล้ว ให้สำนักพิมพ์ ธนพล ของ พล ธีราวุธ เขาจัดการ”

                เบียร์อีกขวด..ดูเหมือนจะเป็นขวดที่สามในช่วงบ่ายวันนี้ ถูกนำมาเสิร์ฟ และเทศภักดิ์ นักแปลหนุ่มใหญ่ร่างสันทัดกล่าวถึงคำถามที่ว่า

                คิดหรือเปล่าว่า เพราะมีความเป็นเพื่อนสนิทของนักเขียน เจ้าของหนังสือ และนิตยสาร ทำให้อาจจะมองไปในทำนองว่า ที่สามารถยืนอยู่ในวงการนี้ เพราะเหตุนี้

                “ไม่เคยคิดเลย เพราะว่าเริ่มต้น คือของพรรค์นี้เคยมีคนมาถามเหมือนกันว่า จะเริ่มต้นยังไง เราก็บอกว่า โอเค หนึ่ง.เราต้องมีความสามารถ สอง.ต้องมีโอกาส ถ้ามีโอกาสแต่ไม่มีความสามารถใครเขาจะมาช่วย ส่วนที่ถามว่าเมื่อมีผลงานพิมพ์ซ้ำถึงห้าหนสิบหนอะไรนี่ นี่แหละคือคนอ่านเขายอมรับเราแล้วแหละ  และถ้าจะถามว่า งานแปลนี่จะเป็นอาชีพเลี้ยงครอบครัวได้ไหม  ถ้าแปลอย่างเดียวไม่มีอาชีพอื่น เอายังงี้ดีกว่า..จะตอบให้ก็ได้ว่านักแปลแต่ละคนค่าตัวไม่เท่ากัน บางคนอาจจะอยู่ได้ บางคนอาจอยู่ไม่ได้”

                เทศภักดิ์ นิยมเหตุ นักแปลเจ้าสำราญหรือนักแปลเจ้าปัญหา อะไรก็แล้วแต่..จบบทสนทนาด้วยเบียร์อึกสุดท้ายของแก้วที่เก้า

นักแปล...นักซิ่ง

                หลังเบียร์แก้วที่แปดตอนบ่ายวันนั้น เทศภักดิ์ พูดถึงภาพขนาดใหญ่เกือบ 48 นิ้ว ข้างฝาห้องในร้านหนังสือ “เทศภักดิ์” เป็นภาพรถแข่งคันหรู มีต้วเจ้าของภาพยืนชูถ้วยรางวัลขนาดใหญ่สองมือเต็ม เคียงข้างด้วยน้องชาย ทักษพล เจียมวิจิตร

                “ได้รับรางวัลจากการดื่มเบียร์เยอรมันหรือเปล่า”

                ผู้ถูกถามแทบสำลักเบียร์

                “เฮ่ย..ไม่ใช่ รางวัลที่ได้นี่เป็นรางวัลจากการแข่งรถ..แข่งแรลลี่ สมัยนั้นยังไม่มีพัทยาเซอร์กิต แข่งแรลลี่ร่วมในทีมเดียวกับ ปรีดา จุลละณฑล เป็นทีมซูบารุด้วยกัน น้องชายเป็นคนขับ ผมเป็นเนวิกเกเตอร์”

                สำหรับคำที่ว่า ..เหตุใดจึงว่าน้องชายแท้ๆ ..แต่คนละนามสกุล

                “เพราะว่าคุณตา-คุณยายไม่มีลูกชาย ก็เลยขอผมให้มาเป็นลูกบุญธรรม เลยต้องใช้ “นิยมเหตุ” ส่วนที่จริงแล้วนั้น พ่อชื่อ “พันตำรวตรีเทียม เจียมวิจิตร” แม่ชื่อ “ทิพย์” พี่น้องทั้งหมดแปดคน..ตายไปมั่ง เหลือพี่น้องท้องเดียวกัน..ห้าคน”

                และตามที่มีข่าวกระซิบกระซาบกันว่า การเปิดร้านหนังสือ “เทศภักดิ์” ขึ้นที่ปากซอยสุขุมวิท 79 นั้น ลงทุนด้วยเงินในกระเป๋าตนเองเพียง 650 บาท เป็นค่าโคมไฟสวยงามดวงหนึ่งเท่านั้น ทั้งนี้เนื่องมาจากการที่ครอบครัวมีที่ดินมากมายมหาศาล จนทำให้ผู้ดำเนินการลงทุนก่อสร้าง “สุขุมวิท การ์เด้น ซิตี้” จัดงบการสร้างร้านสองคูหาให้เรียบร้อยเบ็ดเสร็จ..เขาตัดบท

                “เฮ่ย อันนี้ไม่จริง อย่าไปฟังคนอื่น”

                เราหันไปซอกแซกเรื่องส่วนตัวแทน ..ถามเทศภักดิ์ไปว่าแต่งงานกี่ปีแล้ว

                “24 ปี จำได้เลย ...พอศอ 05 เดือนพฤศจิกายน วันที่26”

                ชื่อเมีย..ชื่อลูก

                “ชื่อ “ภัคคินี” นามสกุลเดิม “ศรีวิจารณ์” เคยเป็นดาวจุฬาฯ รู้จักกันตอนเรียนจุฬาฯ เขาอยู่อักษรศาสตร์ จบอักษรศาสตร์เป็นเพื่อนกับโกวิท (สีตลายัน) เหมือนกัน รุ่นเดียวกันทั้งสามคน คือเป็นเพื่อนร่วมรุ่นกันมาตั้งแต่ตอนอยู่เตรียมฯ พอเข้าจุฬาฯ ต่างคนต่างแยก ผมคนเดียวไปเรียนวิศวะฯ แฟนผมเขาจบอักษรฯ ผมรีไทร์ตั้งแต่ปีหนึ่งก็เลยไปเรียนต่อเมืองนอกที่รัฐวิสคอนซิน ก็ไปเรียนวิศวะฯนั่นแหละ เรียนอยู่สี่ปี คือตอนรีไทร์ตอนแรกนั้นไปอยู่อังกฤษปีหนึ่งก่อน แล้วถึงไปอเมริกา ตอนนั้นแฟนเขาได้ทุนฟุลไบร์ทไปเรียนที่นิวยอร์ค ก็เลยไปเจอเขาที่นั่น คือขับรถยนต์ไปหาเขาที่นิวยอร์ค ขับไปขับมาก็เลยแต่งงานกัน..แต่งที่นั่นแหละ ส่วนลูกๆมาคลอดที่เมืองไทย เพราะพอแต่งงานก็กลับเลย ลูกมีสองคน ผู้หญิงคนหนึ่ง..ผู้ชายคนหนึ่ง..กะว่าจะไปต่อปริญญาโทที่เมืองนอก อายุตอนนี้ 23 ชื่อ ภาสนุช ส่วนผู้ชายอายุ 21 ปี (ชื่อ พันธุ์ทนง :ผู้พิมพ์) เรียนอยู่มหาวิทยาลัยที่อเมริกา แฟนตอนนี้เป็นรองศาสตราจารย์..สอนอยู่ที่สถาบันภาษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย”

สำหรับผลงานแปลทั้งหมดของคุณเทศภักดิ์ นิยมเหตุ สามารถอ่าน และ ดูภาพปกเพิ่มเติมได้ที่ลิงค์ด้านล่างนี้

http://www.su-usedbook.com/article.php?id=5417&lang=th

http://www.su-usedbook.com/product.detail.php?lang=th&cat=&id=433537